Ik weet niet of Pinksteren nog wel tot de verbeelding spreekt. Het Pinksterweekend met de vrije maandag is immers vaak de opmaat voor de ‘grote vakantie’. Volgens de kerkelijke Pinkstertraditie daalde de Geest neer over de apostelen, die vol geestdrift gingen ijveren voor de nieuwe ideeën van Jezus Christus. Het harde ingrijpen van de machthebbers had wel zijn dood tot gevolg maar Zijn Geest leeft tot op de dag van vandaag voort.
Ik weet niet hoe het u vergaat maar de Panamapapers brachten volgens mij dingen aan het licht die we eigenlijk wel wisten. Het boek van Joris Luijendijk “Het kan niet waar zijn” was al een duidelijke vingerwijzing: veel mensen zitten in een systeem, doen mee en denken niet na over de morele kant van de effecten van hun werk. Het lijkt niet anders te kunnen. We denken te vaak volgens het stramien: ‘het is eten of gegeten worden’ of ‘als ik het niet doe doet een ander het’ en daarmee schakelen we de antenne uit die ons wil laten nadenken over “is dit eigenlijk wel goed? of toch niet?”
Volgens sommige denkers is onze maatschappij cynisch aan het worden. Er is soms weinig te bespeuren van idealen. Wantrouwen, angst en eigenbelang lijken de belangrijkste drijfveren. En die zorgen ervoor dat we ons terugtrekken op ons ‘eigen erf’.
En laten we vooral niet denken dat dit alleen betrekking heeft op de financiële wereld. Je treft het vele plaatsen aan. Vorige week bijvoorbeeld hield een visionaire bestuursvoorzitter van verpleeghuizen een hartstochtelijk pleidooi voor een verantwoordelijke houding in het werk: “zeg tegen je baas of directeur dat je zo niet kunt en wilt werken wanneer iets tegen het belang van zorgbehoevenden ingaat; jij ziet in de praktijk toch dat het niet werkt.”
In onze ingewikkelde wereld hebben we behoefte aan een eigen kompas om onze weg te vinden. De signalen die we krijgen via de media zijn verwarrend en zetten ons op het verkeerde been. Ze gaan meestal over anderen (de zondebokken) en zelden over ons en onze verantwoordelijkheid.
De antenne voor goed en kwaad behoeft regelmatig afstemming. Daar moet je tijd voor nemen en moeite voor doen. Je kunt het ook niet alleen. Je hebt er anderen voor nodig. En andere verhalen die een nieuwe kijk bieden of af en toe je erf verlaten om elders te zoeken naar bruikbare sporen.
De invloed van de christelijke religie op onze Europese beschaving en op het kompas van ons mensen is nog steeds groot. Het lijkt er alleen op dat in deze tijd teveel mensen hun antenne uitgeschakeld hebben en op hun eigen erf angstig zitten te wachten op de dingen die komen gaan.
De Geest van Pinksteren -het gedachtegoed van Jezus Christus- bracht de apostelen in beweging. Hun kompas werd daarmee opnieuw afgesteld. Wat mij betreft mag de kerk de kern van dat gedachtegoed best wat steviger onder de aandacht brengen en mensen van hoog tot laag stimuleren hun antenne af te stemmen en te gebruiken. Het geweten noemden ze dat vroeger.
E enmaal per jaar Pinksteren vieren is misschien wel te weinig voor zo’n actueel feest.

JvdB