Allerheiligen is een feest dat vermoedelijk nog voor weinigen betekenis heeft. Het gaat om de heiligen en we denken dan aan de heiligen die we kennen van vroeger, toen ze werden vereerd en op een voetstuk stonden. Nu zijn ze van hun voetstuk gevallen omdat wij veelal geen reden meer zien om heiligen nog te vereren. Natuurlijk: vele heiligen zijn door de heiligenverhalen ook erg ongeloofwaardig geworden en het martelaarschap is alleen nog populair in culturen die sommigen achterlijk noemen. Heiligen lijken alleen nog van kunsthistorische waarde.

De verering nam soms ook dwaze vormen aan. Dat is overigens menselijk: ook wij plaatsen bijvoorbeeld onze sporthelden heel snel op een voetstuk. En het smullen van allerlei details via tijdschriften en media is even goed een vorm van verering en verdwazing. Voor zover ze als voorbeeld dienen voor jonge sportmensen lijkt me er weinig mis mee. Het probleem is eerder dat we de realiteit en de betrekkelijkheid uit het oog verliezen.

Voor sommige mensen hebben heiligen nog wel betekenis omdat ze als voorbeeld dienen of symbool zijn van iets waar ze heel erg aan hechten. Anderen vinden inspiratie bij grote mensen uit de moderne geschiedenis als Mandela, Moeder Teresa of Gandhi.

Het feit dat velen geen heiligen en andere voorbeelden meer zoeken of kennen heeft misschien ook wel te maken met ons zelfvertrouwen. Ons individualisme en ons vertrouwen in eigen kunnen maken ons zelfbewuster en sterker maar kunnen er ook de oorzaak van zijn dat we te weinig om ons heen kijken en te weinig kritisch naar onszelf zijn. Net als bij sport moet je trainen en leren om beter te worden. Ook als je alleen je peil wilt handhaven moet je oefenen. Eigenlijk je hele leven lang want voordat je het weet verslechtert je conditie, word je lui en zelfgenoegzaam. Ons zelfvertrouwen moet niet overgaan in zelfoverschatting. Zoek eens voorbeelden en vergelijk: een oefening in bescheidenheid kan nooit kwaad. Vind de juiste balans.

Allerzielen spreekt mensen veel meer aan. We herdenken dan onze geliefde doden. We missen ze en voelen nog verdriet. Als we kunnen, staan we stil bij wat ze voor ons betekend hebben en wat we van hun voorbeeld geleerd hebben. Het zijn onze heiligen, die we vanwege hun goede en mooie kanten op een voetstuk mogen plaatsen.

JvdB